Πέρα από κάθε προσδοκία και ενώ όλοι ήταν σίγουροι πως το “Άνω Μακεδονία” είχε ντε φάκτο κλειδώσει ως νέα ονομασία της γείτονος, το παρασκήνιο της συνάντησης των Πρωθυπουργών Τσίπρα και Ζάεφ αποκάλυψε μια νέα πρόταση που δεν είχε ακουστεί ποτέ ξανά στο χρονικό των 26χρονων διαπραγματεύσεων μεταξύ Σκοπίων και Αθήνας. Το πακέτο Νίμιτς παρείχε λύσεις λίγο πολύ γνωστές: “Βόρεια Μακεδονία”, “Άνω Μακεδονία”, “Νέα Μακεδονία”, “Μακεδονία του Βαρδάρη” και “Μακεδονία (Σκόπια)”. Πώς καταλήξαμε στη “Μακεδονία του Ίλιντεν” ή “Ίλιντεν Μακεδονία” και κατά πόσο θα μπορέσει το Ίλιντεν να λύσει το γόρδιο δεσμό του Μακεδονικού προβλήματος;

Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ειρωνεία της ιστορίας πως ένα γεγονός που πριν από 105 χρόνια άφησε το στίγμα του στους αγώνες για τη Μακεδονία, σήμερα δίνει την ευκαιρία επίλυσης της οριστικής ονομασίας της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Το Ίλιντεν είναι μια ιστορική ημερομηνία της εξέγερσης των σλαβόφωνων και των Βουλγάρων της Μακεδονίας εναντίον των Οθωμανών ανήμερα της γιορτής του Προφήτη Ηλία (Ίλιντεν στα σλαβικά) με στόχο τη δημιουργία ενός νέου κράτους στα όρια της γεωγραφικής Μακεδονίας. Στην εξέγερση αυτή συμμετείχαν μεταξύ άλλων και Αλβανοί και Έλληνες. Βέβαια ήταν σαφής η πρόθεση της εξέγερσης να δημιουργήσει μια Μακεδονία υπό τους Βούλγαρους και Σλάβους και για αυτό το Ίλιντεν προσδίδει τόση σημασία στην ταυτότητα της γείτονος.

Η ευκαιρία, όμως, της χρήσης του Ίλιντεν ως το σύνθετο της νέας ονομασίας είναι ιδανική.

Πρώτον, ο όρος Ίλιντεν είναι μια σλαβική λέξη που υποδηλώνει την πραγματική ταυτότητα της γείτονος. Η ονομασία ούτως ή άλλως στα αγγλικά θα παρέμενε ίδια (Ilinden Macedonia).

Δεύτερον, το Ίλιντεν προσδίδει τη σωστή χρονική και εθνική υπόσταση στη γείτονα χώρα ως έθνος. Υποδηλώνει ξεκάθαρα πως οι Σκοπιανοί είναι σλαβόφωνοι Μακεδονίτες βουλγαρικής προέλευσης που δεν έχουν καμία σχέση με την Αρχαία Μακεδονία και θέτει ως ημερομηνία ουσιαστικής εθνικής τους γένεσης τον 20ο αιώνα.

Τρίτον, το Ίλιντεν παρέχει τη γεωγραφική και ιστορική υπόσταση που μια χώρα χρειάζεται. Ας αναλογιστούμε πως μια “Άνω Μακεδονία” παρέχει μόνο γεωγραφικό προσδιορισμό στη γείτονα κάνοντας την τρομερά “ξένη” για τους κατοίκους της, καθώς είναι λογικό πως ένα έθνος δεν μπορεί να προσδιορίζεται μόνο από τη γεωγραφία του.

Τέταρτον, μια ”Ίλιντεν Μακεδονία” θα γινόταν πολύ πιο εύκολα αποδεκτή και από την εθνικιστική αντιπολίτευση στο κοινοβούλιο και από το λαό της ΠΓΔΜ, κάνοντας την απαίτηση της ελληνικής πλευράς για καθολική χρήση του νέου ονόματος και την αλλαγή του Συντάγματος ακόμα πιο εύκολη για την κυβέρνηση Ζάεφ. Με το Ίλιντεν η ελληνική πλευρά μπορεί να απαιτήσει άμεση συνταγματική αναθεώρηση και σαφή αναφορά για καμία απολύτως διεκδίκηση εδαφών από την ελληνική Μακεδονία σε μια διεθνή συμφωνία με τοποτηρητή της τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Πέμπτον, η ευκολία αποδοχής του ονόματος “Ίλιντεν Μακεδονία” από την γείτονα θα γλίτωνε από την εύθραυστη μεταβατική περίοδο 2 χρόνων που ζητούσε η κυβέρνηση Ζάεφ για να προχωρήσει σε συνταγματική αναθεώρηση. Έτσι τα Σκόπια θα μπορούσαν να μπουν πολύ πιο εύκολα στο ΝΑΤΟ και να ξεκινήσουν ομαλά τις ενταξιακές τους διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς καινούργιους αστερίσκους και κινδύνους μελλοντικών βέτο από την Αθήνα.

Έκτον, η αποτροπή μιας “Άνω Μακεδονίας” γλιτώνει την Ελλάδα από εθνικά μπερδέματα καθώς η ελληνική Μακεδονία θα θεωρείτο “Κάτω Μακεδονία” μην κάνοντας διακριτή τη διαφορά στη διεθνή σκηνή των δύο αυτών Μακεδονιών. Η διεθνής εμπειρία γνωρίζει Βόρεια και Νότια Κορέα, Σουδάν και Νότιο Σουδάν κ.ο.κ. ως κοινές εθνικότητες σπασμένες σε δύο κράτη στην κάθε περίπτωση. Στα αγγλικά επίσης είναι πιο εύγλωττο το “Ilinden Macedonia” από το “Upper Macedonia” προσδίδοντας ίσως και μια θεμιτή για τα ελληνικά συμφέροντα σύγχυση με την Ιλλυρία, λόγω τη ομοιότητας στο άκουσμα του ονόματος.

Δυστυχώς, από πλευράς ελληνικής αντιπολίτευσης το Ίλιντεν θεωρείται ως άλλη μια πρόθεση αλυτρωτικής ρητορικής από πλευράς των Σκοπίων. Η αναλογία αυτή για μια μάχη που έγινε έναν αιώνα πριν με εντελώς διαφορετικά δεδομένα και διαφορετικά υφιστάμενα κράτη στα Βαλκάνια είναι όμως ατυχής εκ μέρους της μείζονος αντιπολίτευσης. Με την ίδια λογική θα έπρεπε να θεωρηθεί αλυτρωτική η έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης από την Μολδοβλαχία το 1821. Οι σλαβόφωνοι ήθελαν τη Μεγάλη Μακεδονία το 1903, ο δε Υψηλάντης την παμβαλκανική Ελληνική Δημοκρατία της Χάρτας του Ρήγα το 1821.

Επιστρέφοντας στην ουσία της φετινής διαπραγμάτευσης, είναι θεμιτό να συνειδητοποιήσουμε πως από τον τρομερά εθνικιστή και προκλητικό Πρωθυπουργό Γκρούεφσκι, τα αγάλματα, τους Μεγάλους Αλεξάνδρους και την προπαγάνδα για Μεγάλη Μακεδονία τα προηγούμενα χρόνια, η Ελλάδα διαπραγματεύεται πλέον με έναν διαλλακτικό συνομιλητή που αναγνωρίζει την πραγματική ταυτότητα του έθνους του, παραδέχεται προκλήσεις των Σκοπίων και εξαφανίζει σιγά σιγά τα εμπρηστικά έργα της προηγούμενης κυβέρνησης στην ΠΓΔΜ. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως ο νέος Πρωθυπουργός Ζάεφ έχει εμφανιστεί ο πλέον καλύτερος συνομιλητής στην 26χρονη αυτή διαμάχη. Ας μην ξεχνάμε, όμως πως ο κύριος Ζάεφ είναι Πρωθυπουργός μόλις ένα χρόνο σε μια συγκυβέρνηση με αλβανικά κόμματα που του παρέχει οριακά την πλειοψηφία στη Βουλή της χώρας.

Αν ο ίδιος μπορούσε να ικανοποιήσει τα ελληνικά αιτήματα για την καθολική αλλαγή του ονόματος με την εθνική ομοφωνία λαού και πολιτικής ηγεσίας, θα δημιουργούσε ένα ισχυρό πολιτικό κεφάλαιο ώστε να σταθεροποιήσει τη χώρα του και να απαλείψει σιγά σιγά τον παραλογισμό της μακεδονικής φούσκας που καλλιέργησαν οι προκάτοχοί του. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει σε ένα χρόνο και αυτό πρέπει να καταλάβει η ελληνική πλευρά. Αν ο Ζάεφ χαντακωθεί από την αδιαλλαξία της Ελλάδας, τόσο από την κυβέρνηση (από πλευράς ΑΝΕΛ) ή από την αντιπολίτευση (κυρίως ΝΔ), ας περιμένουμε πως ο εθνικισμός που καραδοκεί στα Σκόπια θα καταφέρει να επανέλθει. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να επιμένει σε στείρα ονόματα, που αργά η γρήγορα θα ξεχαστούν, όσο 135 από τις 193 χώρες του ΟΗΕ αναγνωρίζουν τα Σκόπια ως Μακεδονία.

Η μη επίλυση, αν και καλύτερη για το πολιτικό κόστος κάποιων, είναι τρομερά ρυπαντική για τους δυο λαούς και τις προοπτικές μιας μελλοντικής βαλκανικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν το Ίλιντεν ήταν το 1903 ορόσημο αλυτρωτισμού στη Μακεδονία ας δούμε ως ιστορική πρόκληση τη μετατροπή του το 2018 σε σύμβολο ομόνοιας και επίλυσης του τελευταίου κεφαλαίου του μακεδονικού ζητήματος.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here